๑๐. ธรรมกถิกสูตร

อถ โข อญฺญตโร ภิกฺขุ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ ฯเปฯ เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ ธมฺมกถิโก ธมฺมกถิโกติ ภนฺเต วุจฺจติ กิตฺตาวตา นุ โข ภนฺเต ธมฺมกถิโก โหตีติ ฯ จกฺขุสฺส เจ ภิกฺขเว ภิกฺขุ นิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย ธมฺมํ เทเสติ ธมฺมกถิโก ภิกฺขูติ อลํ วจนาย ฯ จกฺขุสฺส เจ ภิกฺขุ นิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย ปฏิปนฺโน โหติ ธมฺมานุธมฺมปฏิปนฺโน ภิกฺขูติ อลํ วจนาย ฯ จกฺขุสฺส เจ ภิกฺขุ นิพฺพิทา วิราคา นิโรธา อนุปาทา วิมุตฺโต โหติ ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานปตฺโต ภิกฺขูติ อลํ วจนาย ฯเปฯ ชิวฺหาย เจ ภิกฺขุ นิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย ธมฺมํ เทเสติ ธมฺมกถิโก ภิกฺขูติ อลํ วจนาย ฯเปฯ มนสฺส เจ ภิกฺขุ นิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย ธมฺมํ เทเสติ ธมฺมกถิโก ภิกฺขูติ อลํ วจนาย ฯ มนสฺส เจ ภิกฺขุ นิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย ปฏิปนฺโน โหติ ธมฺมานุธมฺมปฏิปนฺโน ภิกฺขูติ อลํ วจนาย ฯ มนสฺส เจ ภิกฺขุ นิพฺพิทา วิราคา นิโรธา อนุปาทา วิมุตฺโต โหติ ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานปตฺโต ภิกฺขูติ อลํ วจนายาติ ฯ ทสมํ ฯ นวปุราณวคฺโค ปญฺจโม ฯ ตสฺสุทฺทานํ กมฺมํ จตฺตาริ สปฺปายา อนนฺเตวาสิกิมตฺถิยา อตฺถิ นุ โข ปริยาโย อินฺทฺริยกถิเกน วาติ ฯ ตติยปณฺณาสเก วคฺคสฺสุทฺทานํ โยคกฺเขมิ จ โลโก จ คหปติ เทวทเหน จ นวปุราเณน ปญฺญาสํ ตติยํ เตน วุจฺจตีติ ฯ --------------

ครั้งนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ฯลฯ ครั้นแล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ที่เรียกว่าภิกษุเป็นพระธรรมกถึกๆ ดังนี้ ภิกษุเป็นพระธรรมกถึกด้วยเหตุเพียงเท่าไรหนอพระผู้มีพระภาคตรัสว่า ดูกรภิกษุ ถ้าภิกษุแสดงธรรมเพื่อหน่าย เพื่อคลายกำหนัดเพื่อดับจักษุ ควรเรียกได้ว่า ภิกษุเป็นพระธรรมกถึก ถ้าเป็นผู้ปฏิบัติเพื่อหน่ายเพื่อคลายกำหนัด เพื่อดับจักษุ ควรเรียกได้ว่า ภิกษุปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรมถ้าเป็นผู้หลุดพ้นเพราะหน่าย เพราะคลายกำหนัด เพราะดับ เพราะไม่ถือมั่นจักษุควรเรียกได้ว่า ภิกษุผู้บรรลุนิพพานในปัจจุบัน ฯลฯ ภิกษุแสดงธรรมเพื่อหน่ายเพื่อคลายกำหนัด เพื่อดับใจ ควรเรียกได้ว่า ภิกษุเป็นพระธรรมกถึก ถ้าเป็นผู้ปฏิบัติเพื่อหน่าย เพื่อคลายกำหนัด เพื่อดับใจ ควรเรียกได้ว่า ภิกษุเป็นผู้ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ถ้าเป็นผู้หลุดพ้นเพราะหน่าย เพราะคลายกำหนัด เพราะดับ เพราะไม่ถือมั่นใจ ควรเรียกได้ว่า ภิกษุผู้บรรลุนิพพานในปัจจุบัน ฯ จบสูตรที่ ๑๐ จบนวปุราณวรรคที่ ๕ -----------------------------------------------------รวมสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ ๑. กรรมสูตร ๒. สัปปายสูตรที่ ๑ ๓. สัปปายสูตรที่ ๒ ๔. สัปปาย-*สูตรที่ ๓ ๕. สัปปายสูตรที่ ๔ ๖. อนันเตวาสิกานาจริยสูตร ๗. ติตถิยสูตร๘. ปริยายสูตร ๙. อินทรียสูตร ๑๐. ธรรมกถิกสูตร ฯ -----------------------------------------------------รวมวรรคในตติยปัณณาสก์นี้ คือ ๑. โยคักเขมิวรรค ๒. โลกกามคุณวรรค ๓. คหปติวรรค๔. เทวทหวรรค ๕. นวปุราณวรรค ฯ -----------------------------------------------------

อรรถกถาธรรมกถิกสูตรที่ ๑๐ มีนัยดังกล่าวแล้วในหนหลังนั่นแล.

จบอรรถกถาธรรมกถิกสูตรที่ ๑๐ จบนวปุราณวรรคที่ ๕ -----------------------------------------------------

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. กรรมสูตร

๒. สัปปายสูตรที่ ๑ [อนิจจนิพพานสัปปายสูตรที่ ๒]

๓. สัปปายสูตรที่ ๒

๔. สัปปายสูตรที่ ๓

๕. สัปปายสูตรที่ ๔

๖. อนันเตวาสิกานาจริยสูตร [อันเตวาสิกสูตรที่ ๖]

๗. ติตถิยสูตร

๘. ปริยายสูตร

๙. อินทรียสูตร

๑๐. ธรรมกถิกสูตร ฯ -----------------------------------------------------

รวมวรรคในตติยปัณณาสก์นี้ คือ

๑. โยคักเขมิวรรค

๒. โลกกามคุณวรรค

๓. คหปติวรรค

๔. เทวทหวรรค

๕. นวปุราณวรรค ฯ -----------------------------------------------------