ชีวิตินทริยสูตร

ตีณีมานิ ภิกฺขเว อินฺทฺริยานิ ฯ กตมานิ ตีณิ ฯ อิตฺถินฺทฺริยํ ปุริสินฺทฺริยํ ชีวิตินฺทฺริยํ ฯ อิมานิ โข ภิกฺขเว ตีณิ อินฺทฺริยานีติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์ ๓ ประการนี้ ๓ ประการเป็นไฉน? คือ อิตถินทรีย์๑ ปุริสินทรีย์ ๑ ชีวิตินทรีย์ ๑ อินทรีย์ ๓ ประการนี้แล. จบ สูตรที่ ๒

“ภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์ ๓ ประการนี้ อินทรีย์ ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ ๑. อิตถินทรีย์ (อินทรีย์คืออิตถีภาวะ) ๒. ปุริสินทรีย์ (อินทรีย์คือปุริสภาวะ) ๓. ชีวิตินทรีย์ (อินทรีย์คือชีวิต) อินทรีย์ ๓ ประการนี้” ชีวิตินทริยสูตรที่ ๒ จบ

สูตรที่ ๒. ในคำเป็นต้นว่า อิตถินทรีย์ พึงทราบวิเคราะห์ดังต่อไปนี้.

ที่ชื่อว่าอิตถินทรีย์ เพราะย่อมกระทำอรรถว่าใหญ่ในความเป็นหญิง. ชื่อว่าปุริสินทรีย์ เพราะย่อมกระทำอรรถว่าใหญ่ในความเป็นชาย. ที่ชื่อว่าชีวิตินทรีย์ เพราะย่อมกระทำอรรถว่าใหญ่ในความเป็นอยู่.

เล่ากันมาว่า พระสูตรนี้มีเหตุเกิดแห่งเนื้อความว่า ก็แลในท่ามกลางสงฆ์เกิดถ้อยคำว่า อินทรีย์ที่เป็นวัฏฏะมีเท่าไรหนอแล.

ลำดับนั้น เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงเห็นอินทรีย์ที่เป็นวัฏฏะอยู่ จึงตรัสคำเป็นต้นว่า ภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์สามเหล่านี้.

จบอรรถกถาชีวิตินทริยสูตรที่ ๒ -----------------------------------------------------