๑๐. อฆมูลสูตร

สาวตฺถิยํ ฯ ตตฺร โข ฯ อฆญฺจ โว ภิกฺขเว เทเสสฺสามิ อฆมูลญฺจ ตํ สุณาถ ฯ กตมญฺจ ภิกฺขเว อฆํ ฯ รูปํ ภิกฺขเว อฆํ เวทนา อฆํ สญฺญา อฆํ สงฺขารา อฆํ วิญฺญาณํ อฆํ ฯ อิทํ วุจฺจติ ภิกฺขเว อฆํ ฯ

พระนครสาวัตถี. ณ ที่นั้นแล ฯลฯ ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงทุกข์และมูลเหตุแห่งทุกข์แก่เธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟัง. ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ทุกข์เป็นไฉน? ทุกข์คือรูป ทุกข์คือเวทนา ทุกข์คือสัญญา ทุกข์คือสังขาร ทุกข์คือวิญญาณ. ดูกรภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่าทุกข์.

กตมญฺจ ภิกฺขเว อฆมูลํ ฯ ยายํ ตณฺหา โปโนพฺภวิกา นนฺทิราคสหคตา ตตฺรตตฺราภินนฺทินี ฯ เสยฺยถีทํ ฯ กามตณฺหา ภวตณฺหา วิภวตณฺหา ฯ อิทํ วุจฺจติ ภิกฺขเว อฆมูลนฺติ ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็มูลเหตุแห่งทุกข์เป็นไฉน? ตัณหานี้ใด นำให้เกิดในภพใหม่ ประกอบด้วยความกำหนัดด้วยอำนาจความเพลิดเพลิน มีปกติเพลิดเพลินยิ่งในอารมณ์นั้นๆ ได้แก่กามตัณหา ภวตัณหา วิภวตัณหา ดูกรภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่ามูลเหตุแห่งทุกข์. จบ สูตรที่ ๑๐.

ในอฆมูลสูตรที่ ๑๐ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้ :-

บทว่า อฆํ ได้แก่ ทุกข์. ในที่นี้ ท่านกล่าวทุกขลักษณะเท่านั้นด้วยประการฉะนี้.

จบอรรถกถาอฆมูลสูตรที่ ๑๐ ----------------------------------