ปฏิจจวาร

นีวรณิยํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นีวรณิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ ... ฯ นีวรณิยทุกํ ยถา โลกิยทุกํ เอวํ กาตพฺพํ นินฺนานากรณํ ฯ ทฺวิกฺขตฺตุํ กามจฺฉนฺเทน จตุกฺขตฺตุํ ปฏิเฆน จ อุทฺธจฺจํ วิจิกิจฺฉา จ อุโภเปเต สกึ สกึ นีวรณานํ นีวรเณหิ อฏฺฐวิธํ ปโยชนํ ฯ นีวรณทุกสฺส มาติกา อิธ กตา ฯ นีวรณิยทุกํ นิฏฺฐิตํ ฯ ------------

นีวรณิยธรรม อาศัยนีวรณิยธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ โลกิยทุกะฉันใด นีวรณิยทุกะก็พึงกระทำฉันนั้น ไม่มีแตกต่างกัน พึงประกอบนิวรณ์ด้วยนิวรณ์ ๘ ครั้ง คือ กามฉันทะ ๒ ครั้ง ปฏิฆะ ๔ ครั้ง อุทธัจจะและวิจิกิจฉาสองอย่างนี้ อย่างละครั้ง มาติกาแห่งนีวรณทุกะ ได้ทำไว้แล้วในวารนี้ นีวรณิยทุกะ จบ

สภาวธรรมที่เป็นอารมณ์ของนิวรณ์อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอารมณ์ของนิวรณ์เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ฯลฯ (พึงเพิ่มนีวรณิยทุกะไว้เหมือนโลกิยทุกะ ไม่มีข้อแตกต่างกัน) นิวรณ์ประกอบกับนิวรณ์ ๘ ครั้ง คือ กามฉันทะ ๒ ครั้ง ปฏิฆะ ๔ ครั้ง อุทธัจจะและวิจิกิจฉา ๒ อย่างนี้ อย่างละครั้ง (ได้จัดมาติกาแห่งนีวรณทุกะไว้ในวาระนี้แล้ว) นีวรณียทุกะ จบ

อรรถกถาที่มีมาก่อนหน้านี้ :- อรรถกถา มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๓ โลกิยทุกะ ปฏิจจวาร