ปฏิจจวาร

อาสววิปฺปยุตฺตํ สาสวํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อาสววิปฺปยุตฺโตสาสโว ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: อาสววิปฺปยุตฺตํสาสวํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ เทฺว ขนฺเธ ... ปฏิสนฺธิกฺขเณ ขนฺเธ ปฏิจฺจ วตฺถุ วตฺถุํ ปฏิจฺจ ขนฺธา เอกํ มหาภูตํ ... ฯ อาสววิปฺปยุตฺตํ อนาสวํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อาสววิปฺปยุตฺโต อนาสโว ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ ยถา จูฬนฺตรทุเก โลกิยทุกํ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ นินฺนานากรณํ ฯ สงฺขิตฺตํ ฯ อาสววิปฺปยุตฺตสาสวทุกํ นิฏฺฐิตํ ฯ -----------

ธรรมที่เป็นอาสววิปปยุตตสาสวธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอาสว- *วิปปยุตตสาสวธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอาสววิปปยุตต-*สาสวธรรม ขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ หทัยวัตถุ อาศัยขันธ์ทั้งหลาย ขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทัยวัตถุ มหาภูตรูป ๑ ฯลฯ ธรรมที่เป็นอาสววิปปยุตตอนาสวธรรม อาศัยธรรมที่เป็นอาสววิปปยุตต-*อนาสวธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย โลกิยทุกะ ในจูฬันตรทุกะ พิสดารฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้นไม่มีแตกต่างกัน ฯลฯ อาสววิปปยุตตสาสวทุกะ จบ

อรรถกถาที่มีมาก่อนหน้านี้ :- อรรถกถา มหาปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๓ โลกิยทุกะ ปฏิจจวาร