ประมวลกฎหมายที่ดิน

สารบัญของฉบับนี้

1. หมวด ๒ การจัดที่ดินเพื่อประชาชนมาตรา ๑๔–๓๓ · 22มาตรา ๑๔–๓๓ · 22 มาตรา
2. หมวด ๓ การกำหนดสิทธิในที่ดินมาตรา ๓๔–๕๕ · 22มาตรา ๓๔–๕๕ · 22 มาตรา
3. หมวด ๔ การออกหนังสือแสดงสิทธิในที่ดินมาตรา ๕๖–๖๔ · 16มาตรา ๕๖–๖๔ · 16 มาตรา
4. หมวด ๕ การรังวัดที่ดินมาตรา ๖๕–๗๐ ทวิ · 8มาตรา ๖๕–๗๐ ทวิ · 8 มาตรา
5. หมวด ๖ การจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมมาตรา ๗๑–๘๓ · 13มาตรา ๗๑–๘๓ · 13 มาตรา
6. หมวด ๗ การกำหนดสิทธิในที่ดินเพื่อการศาสนามาตรา ๘๔–๘๕ · 2มาตรา ๘๔–๘๕ · 2 มาตรา
7. หมวด ๘ การกำหนดสิทธิในที่ดินของคนต่างด้าวมาตรา ๘๖–๙๖ ตรี · 13มาตรา ๘๖–๙๖ ตรี · 13 มาตรา
8. หมวด ๙ การกำหนดสิทธิในที่ดินของนิติบุคคลบางประเภทมาตรา ๙๗–๑๐๐ · 4มาตรา ๙๗–๑๐๐ · 4 มาตรา
9. หมวด ๑๐ การค้าที่ดินมาตรา ๑๐๑–๑๐๒ · 2มาตรา ๑๐๑–๑๐๒ · 2 มาตรา
10. หมวด ๑๑ ค่าธรรมเนียมมาตรา ๑๐๓–๑๐๖ · 12มาตรา ๑๐๓–๑๐๖ · 12 มาตรา
11. หมวด ๑๒ บทกำหนดโทษมาตรา ๑๐๗–๑๑๓ · 9มาตรา ๑๐๗–๑๑๓ · 9 มาตรา

ปรารภ

๙ ประมวลกฎหมายที่ดิน หมวด ๑ บทเบ็ดเสร็จทั่วไป คำนิยาม

1. หมวด ๖ การจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรม

   13 มาตรา
2. ๗๑คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   ให้เจ้าพนักงานที่ดิน เป็น เจ้าพนักงาน พนักงานเจ้าหน้าที่* จดทะเบียนสิทธิและนิติกรรม ผู้มีอำนาจ เกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์ตามประมวลกฎหมายแพ่ง จดทะเบียน และพาณิชย์ สำหรับอสังหาริมทรัพย์ที่อยู่ในเขตท้องที่ สำนักงานที่ดินจังหวัดหรือสำนักงานที่ดินสาขานั้น ในกรณีที่สำนักงานที่ดินจังหวัดหรือสำนักงาน จดทะเบียน ที่ดินสาขาได้นำระบบเทคโนโลยีสารสนเทศและการ ต่างสำนักงาน สื่อสารมาใช้ในการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมแล้ว (ปัจจุบันยังปฏิบัติ ให้เจ้าพนักงานที่ดินเป็นพนักงานเจ้าหน้าที่จดทะเบียน ไม่ได้) สิทธิและนิติกรรมเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์ตามประมวล กฎหมายแพ่งและพาณิชย์โดยระบบเทคโนโลยี ๕๔ * มาตรา ๗๑ แก้ไขโดยมาตรา ๑๙แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติม ประมวลกฎหมายที่ดิน(ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๒๘:-การปฏิบัติการตามประมวล กฎหมายที่ดินซึ่งเป็นอำนาจหน้าที่ของหัวหน้าเขตนายอำเภอหรือปลัดอำเภอผู้เป็น หัวหน้าประจำกิ่งอำเภออยู่ก่อนวันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ ให้ผู้ดำรงตำแหน่ง ดังกล่าวปฏิบัติต่อไปพลางก่อนจนกกว่ารัฐมนตรีจะได้ประกาศยกเลิกในราชกิจจา นุเบกษาเป็นท้องที่ไป ๖๐ สารสนเทศและการสื่อสารสำหรับอสังหาริมทรัพย์ที่อยู่ ในเขตท้องที่สำนักงานที่ดินจังหวัดหรือสำนักงานที่ดิน สาขาอื่นได้ด้วยเว้นแต่การจดทะเบียนที่ต้องมีการ ประกาศหรือต้องมีการรังวัดทั้งนี้ ตามหลักเกณฑ์และ วิธีการที่อธิบดีประกาศกำหนดในราชกิจจานุเบกษา๕๕

3. ๗๒คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   ผู้ใดประสงค์จะจดทะเบียน ยื่นคำขอ สิทธิและนิติกรรมเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์ตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ให้คู่กรณีนำ หนังสือแสดงสิทธิในที่ดินมาขอจดทะเบียนต่อ พนักงานเจ้าหน้าที่ตามมาตรา ๗๑ การขอจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมตาม ยื่นคำขอ วรรคหนึ่ง สำหรับที่ดินที่มีโฉนดที่ดิน ใบไต่สวนหรือ ต่างสำนักงาน หนังสือรับรองการทำประโยชน์ คู่กรณีอาจยื่นคำขอต่อ พนักงานเจ้าหน้าที่ณกรมที่ดินหรือสำนักงานที่ดินแห่ง ใดแห่งหนึ่ง เพื่อให้พนักงานเจ้าหน้าที่ตามมาตรา ๗๑ ดำเนินการจดทะเบียนให้ เว้นแต่การจดทะเบียนที่ต้อง มีการประกาศหรือต้องมีการรังวัด

4. ๗๓คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   เมื่อปรากฏต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ นิติกรรมโมฆะ ๕๕ มาตรา ๗๑วรรคสองเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติม ประมวลกฎหมายที่ดิน(ฉบับที่๑๐)พ.ศ.๒๕๕๐ ๕๖ มาตรา ๗๒แก้ไขโดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมาย ที่ดิน (ฉบับที่๔)พ.ศ.๒๕๒๘ ๖๑ ว่านิติกรรมที่คู่กรณีนำมาขอจดทะเบียนนั้นเป็นโมฆะ กรรมพนักงานเจ้าหน้าที่ไม่ต้องจดทะเบียนให้ หากนิติกรรมที่คู่กรณีนำมาขอจดทะเบียนนั้น นิติกรรมโมฆียะ ปรากฏว่าเป็นโมฆียะกรรมให้พนักงานเจ้าหน้าที่รับจด ทะเบียนในเมื่อคู่กรณีฝ่ายที่อาจเสียหายยืนยันให้จด

5. ๗๔คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   ในการดำเนินการจดทะเบียน อำนาจสอบสวน สิทธิและนิติกรรมของพนักงานเจ้าหน้าที่ ตามมาตรา และเรียกคน ๗๑ ให้พนักงานเจ้าหน้าที่มีอำนาจสอบสวนคู่กรณี หรือเอกสาร และเรียกบุคคลที่เกี่ยวข้องมาให้ถ้อยคำหรือส่งเอกสาร หลักฐานที่เกี่ยวข้องได้ตามความจำเป็น แล้วให้ พนักงานเจ้าหน้าที่ดำเนินการไปตามควรแก่กรณี ถ้ามีกรณีเป็นที่ควรเชื่อได้ว่า การขอจด กรณีหลีกเลี่ยง ทะเบียนสิทธิและนิติกรรมนั้น จะเป็นการหลีกเลี่ยง กฎหมายหรือเพื่อ กฎหมาย หรือเป็นที่ควรเชื่อได้ว่าบุคคลใดจะซื้อที่ดิน ประโยชน์ต่างด้าว เพื่อประโยชน์แก่คนต่างด้าว ให้ขอคำสั่งต่อรัฐมนตรี คำสั่งรัฐมนตรีเป็นที่สุด

6. ๗๕คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   การดำเนินการจดทะเบียนสิทธิ ทำสัญญาและ และนิติกรรมเกี่ยวกับที่ดินที่มีโฉนดที่ดินหรือหนังสือ จดทะเบียน รับรองการทำประโยชน์ ให้เจ้าพนักงานที่ดินบันทึก ทั้งสองฉบับ ข้อตกลงหรือทำสัญญาเกี่ยวกับการนั้น แล้วแต่กรณี ๕๗ มาตรา ๗๕แก้ไขโดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมาย ที่ดิน (ฉบับที่๔)พ.ศ.๒๕๒๘ ๖๒ แล้วให้จดบันทึกสาระสำคัญลงในโฉนดที่ดินหรือ หนังสือรับรองการทำประโยชน์ฉบับสำนักงานที่ดิน และฉบับเจ้าของที่ดินให้ตรงกันด้วย

7. ๗๖คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   ในกรณีการขอจดทะเบียนสิทธิ จดทะเบียน และนิติกรรมเกี่ยวกับที่ดินซึ่งพนักงานเจ้าหน้าที่ได้ทำ ใบไต่สวน การสอบสวนและรังวัดหมายเขตไว้แล้ว แต่ยังไม่ได้ ออกโฉนดที่ดิน ให้ไปขอจดทะเบียนต่อพนักงาน เจ้าหน้าที่ตามความในมาตรา ๗๑ การจดทะเบียนดังกล่าวในวรรคก่อน ให้จด แจ้งในใบไต่สวน อนุโลมตามวิธีการว่าด้วยการจด ทะเบียนสิทธิและนิติกรรมเกี่ยวกับที่ดินที่มีโฉนดที่ดิน

8. ๗๗คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   การจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรม วิธีการจดทะเบียน เกี่ยวกับที่ดินหรืออสังหาริมทรัพย์อย่างอื่น ถ้าประมวล กฎหมายนี้มิได้บัญญัติไว้เป็นอย่างอื่น ให้ปฏิบัติตาม หลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดในกฎกระทรวง*

9. ๗๘คัดลอกลิงก์อ้างอิง

   การขอจดทะเบียนสิทธิและ แย่งการ นิติกรรมในที่ดินซึ่งได้มาตามประมวลกฎหมายแพ่งและ ครอบครอง พาณิชย์ มาตรา ๑๓๘๒หรือโดยประการอื่นนอกจาก (ครอบครอง ปรปักษ์) * กฎกระทรวงฉบับที่๗(พ.ศ.๒๔๙๗)และแก้ไขเพิ่มเติมตามกฎกระทรวง ฉบับที่ ๓๓(พ.ศ.๒๕๒๖), กฎกระทรวงฉบับที่ ๓๕(พ.ศ.๒๕๓๑),กฎกระทรวง ฉบับที่ ๔๒(พ.ศ. ๒๕๓๖)และฉบับที่ ๕๒(พ.ศ. ๒๕๔๙)ออกตามความใน พระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดินพ.ศ.๒๔๙๗ ๖๓ นิติกรรมสำหรับที่ดินที่มีโฉนดที่ดินแล้วให้ปฏิบัติตาม หลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดในกฎกระทรวง

10. ๗๙คัดลอกลิงก์อ้างอิง

    ผู้มีสิทธิในที่ดินประสงค์จะ การขอแบ่งแยก แบ่งแยกที่ดินออกเป็นหลายแปลงหรือรวมที่ดินหลาย หรือรวมโฉนด แปลงเข้าเป็นแปลงเดียวกัน ให้ยื่นคำขอพร้อมด้วย หนังสือแสดงสิทธิในที่ดินนั้นต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ ตามมาตรา ๗๑ เพื่อประโยชน์แห่งมาตรานี้ ให้นำมาตรา ๖๙ - จดทะเบียนก่อน ทวิ มาใช้บังคับโดยอนุโลมด้วย และถ้าจะต้องจด ออกแปลงแบ่งแยก ทะเบียนสิทธิและนิติกรรม ก็ให้จดทะเบียนสิทธิและ -นำเรื่องคัดค้าน/ นิติกรรมเสียก่อน แล้วจึงออกหนังสือแสดงสิทธิใน ไกล่เกลี่ยสอบเขต ที่ดินฉบับใหม่ให้ มาใช้

11. ๘๐คัดลอกลิงก์อ้างอิง

    ในกรณีไถ่ถอนจากจำนองหรือ ขอไถ่ถอน ไถ่ถอนจากการขายฝากซึ่งที่ดินที่มีหนังสือแสดงสิทธิ ฝ่ายเดียว ในที่ดินหรืออสังหาริมทรัพย์อื่น เมื่อผู้รับจำนองหรือ ผู้รับซื้อฝากได้ทำหลักฐานเป็นหนังสือว่าได้มีการ กฎกระทรวงฉบับที่๗(พ.ศ.๒๔๙๗)ออกตามความในพระราชบัญญัติ ให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดินพ.ศ.๒๔๙๗ มาตรา ๗๙แก้ไขโดยประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่๓๓๔ลงวันที่๑๓ ธันวาคมพุทธศักราช๒๕๑๕ ไถ่ถอนแล้ว ให้ผู้มีสิทธิไถ่ถอนหรือผู้มีสิทธิใน อสังหาริมทรัพย์นำหลักฐานที่แสดงว่าได้มีการไถ่ถอน แล้วมาขอจดทะเบียนไถ่ถอนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ได้ เมื่อพนักงานเจ้าหน้าที่ตรวจเป็นการถูกต้อง ให้จดทะเบียนในหนังสือแสดงสิทธิในที่ดินหรือใน ทะเบียนสิทธิและนิติกรรมเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์ให้ ปรากฏการไถ่ถอนนั้น

12. ๘๑คัดลอกลิงก์อ้างอิง

    การขอจดทะเบียนสิทธิเกี่ยวกับ โอนมรดก อสังหาริมทรัพย์ซึ่งได้มาโดยทางมรดกให้ผู้ได้รับ มรดกนำหลักฐานสำหรับที่ดินหรือหนังสือแสดงสิทธิ ในที่ดินหรือหลักฐานเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์อื่น พร้อมด้วยหลักฐานในการได้รับมรดกมายื่นคำขอต่อ พนักงานเจ้าหน้าที่ตามมาตรา ๗๑ถ้าหนังสือแสดง สิทธิในที่ดินอยู่กับบุคคลอื่น ให้พนักงานเจ้าหน้าที่มี อำนาจเรียกหนังสือแสดงสิทธิในที่ดินดังกล่าวนั้นได้๖๑ เมื่อพนักงานเจ้าหน้าที่สอบสวนพยาน สอบสวน หลักฐานและเชื่อได้ว่าผู้ขอเป็นทายาทแล้วให้ประกาศ ประกาศ โดยทำเป็นหนังสือปิดไว้ในที่เปิดเผยมีกำหนดสามสิบวัน และจดทะเบียน ๖๐ มาตรา ๘๑แก้ไขโดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมาย ที่ดิน (ฉบับที่๙)พ.ศ.๒๕๔๓ ๖๑ ณสำนักงานที่ดิน สำนักงานเขตหรือที่ว่าการอำเภอ โอนมรดก หรือกิ่งอำเภอสำนักงานเทศบาลที่ทำการองค์การ บริหารส่วนตำบลที่ทำการแขวงหรือที่ทำการกำนันที่ ทำการผู้ใหญ่บ้านแห่งท้องที่ซึ่งอสังหาริมทรัพย์ตั้งอยู่ และบริเวณอสังหาริมทรัพย์นั้นแห่งละหนึ่งฉบับและ ให้พนักงานเจ้าหน้าที่มีหนังสือส่งประกาศดังกล่าวให้ บุคคลที่ผู้ขอแจ้งว่าเป็นทายาทและมิได้มาด้วยในวันยื่น คำขอทราบเท่าที่จะทำได้ หากไม่มีทายาทซึ่งมีสิทธิ ได้รับมรดกโต้แย้งภายในกำหนดเวลาที่ประกาศและมี หลักฐานเป็นที่เชื่อได้ว่าผู้ขอมีสิทธิได้รับมรดกแล้วให้ พนักงานเจ้าหน้าที่ดำเนินการจดทะเบียนให้ตามที่ผู้ขอ แสดงหลักฐานการมีสิทธิตามกฎหมายตามหลักเกณฑ์ และวิธีการที่กำหนดในกฎกระทรวง๖๒ * ในกรณีที่มีทายาทซึ่งมีสิทธิได้รับมรดกโต้แย้ง โต้แย้ง ให้พนักงานเจ้าหน้าที่มีอำนาจสอบสวนคู่กรณีและเรียก เปรียบเทียบ บุคคลใด ๆ มาให้ถ้อยคำ หรือสั่งให้ส่งเอกสารที่ เกี่ยวข้องได้ตามความจำเป็น และให้พนักงาน เจ้าหน้าที่เปรียบเทียบ ถ้าเปรียบเทียบไม่ตกลง ให้ ๖๒ * กฎกระทรวงฉบับที่๒๔(พ.ศ.๒๕๑๖)ออกตามความในพระราชบัญญัติ ให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดินพ.ศ.๒๔๙๗ ๖๖ พนักงานเจ้าหน้าที่สั่งการไปตามที่เห็นสมควร เมื่อพนักงานเจ้าหน้าที่สั่งประการใดแล้ว ให้ ไม่พอใจฟ้องศาล แจ้งให้คู่กรณีทราบและให้ฝ่ายที่ไม่พอใจไปดำเนินการ ฟ้องต่อศาลภายในกำหนดหกสิบวันนับแต่วันที่ได้รับ แจ้ง หากผู้นั้นมิได้ฟ้องต่อศาลและนำหลักฐานการยื่น ฟ้องพร้อมสำเนาคำฟ้องเกี่ยวกับสิทธิในการได้รับ มรดกมาแสดงต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ภายในกำหนด เวลาดังกล่าว ก็ให้ดำเนินการไปตามที่พนักงาน เจ้าหน้าที่สั่ง ในกรณีที่ทายาทได้ยื่นฟ้องต่อศาลภายใน ฟ้องศาลระงับจด กำหนดเวลาตามความในวรรคสี่ หรือทายาทอื่นซึ่งมี ทะเบียน สิทธิได้รับมรดกได้ฟ้องคดีเกี่ยวกับสิทธิในการได้รับ มรดกต่อศาลก่อนที่พนักงานเจ้าหน้าที่ได้จดทะเบียน สิทธิและนิติกรรมการได้มาโดยทางมรดก เมื่อผู้นั้นนำ หลักฐานการยื่นฟ้องพร้อมสำเนาคำฟ้องแสดงต่อ พนักงานเจ้าหน้าที่ ให้พนักงานเจ้าหน้าที่ระงับการจด ทะเบียนไว้ เมื่อศาลได้มีคำพิพากษาหรือคำสั่งถึงที่สุด ประการใดก็ให้ดำเนินการไปตามคำพิพากษาหรือ คำสั่งนั้น ๖๗

13. ๘๒คัดลอกลิงก์อ้างอิง

    ผู้ใดประสงค์จะขอจดทะเบียน ผู้จัดการมรดก ลงชื่อผู้จัดการมรดกในหนังสือแสดงสิทธิในที่ดิน ให้ ยื่นคำขอพร้อมด้วยนำหนังสือแสดงสิทธิในที่ดินนั้น และหลักฐานการเป็นผู้จัดการมรดกมาแสดงต่อ พนักงานเจ้าหน้าที่ตามมาตรา ๗๑ ถ้าเป็นผู้จัดการ มรดกโดยคำสั่งศาล ให้พนักงานเจ้าหน้าที่ดำเนินการ จดทะเบียนให้ตามคำขอ แต่ถ้าเป็นผู้จัดการมรดกใน กรณีอื่นให้พนักงานเจ้าหน้าที่สอบสวนและตรวจสอบ หลักฐานและให้นำความในมาตรา ๘๑วรรคสองมาใช้ บังคับโดยอนุโลมเมื่อไม่มีผู้โต้แย้งให้พนักงานเจ้าหน้าที่ จดทะเบียนลงชื่อผู้จัดการมรดกในหนังสือแสดงสิทธิ ในที่ดินนั้นได้ แต่ถ้ามีผู้โต้แย้งก็ให้รอเรื่องไว้ และให้ คู่กรณีไปฟ้องร้องต่อศาล เมื่อศาลมีคำพิพากษาหรือ คำสั่งถึงที่สุดประการใดแล้ว ให้ดำเนินการไปตามคำ พิพากษาหรือคำสั่งศาลนั้น ในกรณีที่ผู้จัดการมรดกซึ่งได้มีชื่อในหนังสือ โอนมรดก แสดงสิทธิในที่ดินแล้วขอจดทะเบียนสิทธิในที่ดินให้แก่ ทายาทให้พนักงานเจ้าหน้าที่ดำเนินการจดทะเบียนให้ ตามคำขอโดยไม่ต้องประกาศตามมาตรา ๘๑ ในกรณีที่ทรัสตีของทรัสต์ซึ่งได้ก่อตั้งขึ้นโดย ทรัสตี ๖๓ ชอบด้วยกฎหมายไว้แล้วขอจดทะเบียนในฐานะเป็น ทรัสตี เมื่อพนักงานเจ้าหน้าที่สอบสวนพยานหลักฐาน แล้วให้ดำเนินการจดทะเบียนได้

14. ๘๓คัดลอกลิงก์อ้างอิง

    ผู้ใดมีส่วนได้เสียในที่ดินใดอัน อายัด อาจจะฟ้องบังคับให้มีการจดทะเบียน หรือให้มีการ เปลี่ยนแปลงทางทะเบียนได้ มีความประสงค์จะขออายัด ที่ดิน ให้ยื่นคำขอต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ตามมาตรา ๗๑ เมื่อพนักงานเจ้าหน้าที่สอบสวนเอกสารหลักฐาน รับอายัด ที่ผู้ขอได้นำมาแสดงแล้ว ถ้าเห็นสมควรเชื่อถือก็ให้รับ อายัดซ้ำ อายัดไว้มีกำหนดสามสิบวันนับแต่วันที่สั่งรับอายัด เมื่อพ้นกำหนดระยะเวลาดังกล่าว ให้ถือว่าการอายัด สิ้นสุดลงและผู้นั้นจะขออายัดซ้ำในกรณีเดียวกันอีกไม่ได้ ถ้าผู้มีส่วนได้เสียคัดค้านว่าการอายัดนั้นไม่ คัดค้าน ชอบด้วยกฎหมาย ให้พนักงานเจ้าหน้าที่มีอำนาจ เลิกอายัด สอบสวนพยานหลักฐานเท่าที่จำเป็น เมื่อเป็นที่เชื่อ ได้ว่าได้รับอายัดไว้โดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย ให้ พนักงานเจ้าหน้าที่มีอำนาจสั่งยกเลิกการอายัดนั้น และ แจ้งให้ผู้ขออายัดทราบ* ๖๔ * คำสั่งกระทรวงมหาดไทยที่ ๖๓๕/๒๕๔๗ลงวันที่๒๑ธันวาคม๒๕๔๗ ๖๙