๖๘. อุปาทินนทุกะ ๑. กุสลติกะ

สภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือซึ่งเป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือซึ่งเป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ (ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ ย่อ สหชาตวาร ฯลฯ ปัญหาวาร มี ๑ วาระเหมือนกับกุศลในสัปปัจจยทุกะ)

สภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือซึ่งเป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ (ย่อ สหชาตวาร ฯลฯ ปัญหาวาร ทุกปัจจัยมีปัจจัยละ ๑ วาระ)

สภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิยึดถือซึ่งเป็นอัพยากฤตเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิยึดถือซึ่งเป็นอัพยากฤตโดยเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ สภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือซึ่งเป็นอัพยากฤตเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือซึ่งเป็นอัพยากฤตโดยเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือซึ่งเป็นอัพยากฤตเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือซึ่งเป็นอัพยากฤตโดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติและสหชาตาธิปติมี ๑ วาระ สภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิยึดถือซึ่งเป็นอัพยากฤตเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิยึดถือซึ่งเป็นอัพยากฤตโดยปุเรชาตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณปุเรชาตะและวัตถุปุเรชาตะ(มี ๒ วาระ) สภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือซึ่งเป็นอัพยากฤตเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดถือซึ่งเป็นอัพยากฤตโดยปุเรชาตปัจจัย มี ๒ วาระ (มีเฉพาะอารัมมณปุเรชาตะ ฆฏนามี ๒ อย่าง คือ อารัมมณปุเรชาตะและวัตถุปุเรชาตะ)

อนุปาทินฺนํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อนุปาทินฺโน กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

กุศลธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นอนุปา- *ทินนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา เอกํ อารมฺมเณ เอกํ อวิคเต เอกํ ฯ สพฺพตฺถ เอกํ ฯ สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ เอกํ ฯ สปฺปจฺจยทุกกุสลสทิสํ ฯ ----------- ปฏิจฺจวาโร

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑ ในปัจจัยทั้งปวง มี " ๑ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีหัวข้อปัจจัย ๑ ทุกปัจจัยเหมือนกับสัปปัจจยทุกกุศล ปฏิจจวาร

อนุปาทินฺนํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อนุปาทินฺโน อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

อกุศลธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็น อนุปาทินนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา เอกํ อวิคเต เอกํ ฯ สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ เอกํ ฯ ---------- ปฏิจฺจวาโร

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีหัวข้อปัจจัย ๑ ทุกปัจจัยปฏิจจวาร

อุปาทินฺนํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อุปาทินฺโน อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ อนุปาทินฺนํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อนุปาทินฺโน อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ อุปาทินฺนํ อพฺยากตญฺจ อนุปาทินฺนํ อพฺยากตญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อนุปาทินฺโน อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: อุปาทินฺเน ขนฺเธ จ มหาภูเต จ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ฯ

อัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทินนธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็น อุปาทินนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย อัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอนุปา-*ทินนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย อัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทินน-*ธรรม และอัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยอุปาทินนขันธ์ และมหาภูตรูป

เหตุยา ปญฺจ อารมฺมเณ เทฺว อธิปติยา เอกํ ฯเปฯ ปุเรชาเต เทฺว อาเสวเน เอกํ กมฺเม ปญฺจ วิปาเก ปญฺจ อวิคเต ปญฺจ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๕ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒ ในอธิปติปัจจัย มี " ๑ ฯลฯ ในปุเรชาตปัจจัย มี " ๒ ในอาเสวนปัจจัย มี " ๑ ในกัมมปัจจัย มี " ๕ ในวิปากปัจจัย มี " ๕ ในอวิคตปัจจัย มี " ๕

นเหตุยา ปญฺจ นอารมฺมเณ จตฺตาริ นอธิปติยา ปญฺจ ฯเปฯ นปุเรชาเต จตฺตาริ นกมฺเม เอกํ นวิปาเก เทฺว นอาหาเร เทฺว นอินฺทฺริเย เทฺว นฌาเน เทฺว นมคฺเค ปญฺจ นสมฺปยุตฺเต จตฺตาริ นวิปฺปยุตฺเต เทฺว โนนตฺถิยา จตฺตาริ โนวิคเต จตฺตาริ ฯ สหชาตวาราทิ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ ปญฺหาวาโร

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๕ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๔ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๕ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๔ ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปากปัจจัย มี " ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อาหารปัจจัย มี " ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อินทริยปัจจัย มี " ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ฌานปัจจัย มี " ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่มัคคปัจจัย มี " ๕ ในปัจจัยที่ไม่ใช่สัมปยุตตปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๔ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่นัตถิปัจจัย มี " ๔ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี " ๔สหชาตวารเป็นต้น พึงให้พิสดาร ปัญหาวาร

อุปาทินฺโน อพฺยากโต ธมฺโม อุปาทินฺนสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ตีณิ ฯ อนุปาทินฺโน อพฺยากโต ธมฺโม อนุปาทินฺนสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

อัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทินนธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากต- *ธรรมที่เป็นอุปาทินนธรรม โดยเหตุปัจจัย มี ๓ นัย อัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม โดยเหตุปัจจัย

เหตุยา จตฺตาริ ฯ อารมฺมเณ จตฺตาริ: อุปาทินฺนมูลเก เทฺว อนุปาทินฺนมูลเก เทฺว ฯ อนุปาทินฺโน อพฺยากโต ธมฺโม อนุปาทินฺนสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส อธิปติปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณาธิปติ สหชาตาธิปติ เอกํ ฯ อนนฺตเร จตฺตาริ สมนนฺตเร จตฺตาริ สหชาเต ปญฺจ อญฺญมญฺเญ เทฺว นิสฺสเย ปญฺจ อุปนิสฺสเย จตฺตาริ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๔ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๔ ในอุปาทินนมูลกะ มี " ๒ ในอนุปาทินนมูลกะ มี " ๒ อัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม โดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติ สหชาตาธิปติ มี ๑ นัย ในอนันตรปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๔ ในสมนันตรปัจจัย มี " ๔ ในสหชาตปัจจัย มี " ๕ ในอัญญมัญญปัจจัย มี " ๒ ในนิสสยปัจจัย มี " ๕ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๔

อุปาทินฺโน อพฺยากโต ธมฺโม อุปาทินฺนสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อารมฺมณปุเรชาตํ วตฺถุปุเรชาตํ เทฺว ปญฺหา ฯ อนุปาทินฺโน อพฺยากโต ธมฺโม อนุปาทินฺนสฺส อพฺยากตสฺส ธมฺมสฺส ปุเรชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: เทฺว อารมฺมณปุเรชาตํเยว ฯ ฆฏนา เทฺว อารมฺมณปุเรชาตมฺปิ วตฺถุปุเรชาตมฺปิ ฯ ฉ ฯ

อัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทินนธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากต- *ธรรมที่เป็นอุปาทินนธรรม โดยปุเรชาตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณปุเรชาต วัตถุปุเรชาต มีหัวข้อปัจจัย ๒ อัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม โดยปุเรชาตปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ เป็นอารัมมณปุเรชาตอย่างเดียว ปัจจัยสงเคราะห์(ฆฏนา) มี ๒ อารัมมณปุเรชาตก็ดี วัตถุปุเรชาตก็ดี มีหัวข้อปัจจัย ๖

ปจฺฉาชาเต ฉ อาเสวเน เอกํ กมฺเม จตฺตาริ วิปาเก จตฺตาริ อาหาเร นว อินฺทฺริเย จตฺตาริ ฌาเน จตฺตาริ มคฺเค จตฺตาริ สมฺปยุตฺเต เทฺว วิปฺปยุตฺเต ฉ อตฺถิยา นว นตฺถิยา จตฺตาริ วิคเต จตฺตาริ อวิคเต นว ฯเปฯ

ในปัจฉาชาตปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๖ ในอาเสวนปัจจัย มี " ๑ ในกัมมปัจจัย มี " ๔ ในวิปากปัจจัย มี " ๔ ในอาหารปัจจัย มี " ๙ ในอินทริยปัจจัย มี " ๔ ในฌานปัจจัย มี " ๔ ในมัคคปัจจัย มี " ๔ ในสัมปยุตตปัจจัย มี " ๒ ในวิปปยุตตปัจจัย มี " ๖ ในอัตถิปัจจัย มี " ๙ ในนัตถิปัจจัย มี " ๔ ในวิคตปัจจัย มี " ๔ ในอวิคตปัจจัย มี " ๙ ฯลฯ

นเหตุยา นว นอารมฺมเณ นว ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๙ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๙

เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ จตฺตาริ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีหัวข้อ ปัจจัย ๔

นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ จตฺตาริ ฯ อุปาทินฺนทุกกุสลตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ มหนฺตรทุกกุสลตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ -----------

ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๔ อนุปาทินนทุกกุสลัตติกะ จบ มหันตรทุกกุสลัตติกะ จบ