๙๘. นิยตทุกะ ๑. กุสลติกะ

สภาวธรรมที่ให้ผลแน่นอนซึ่งเป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ให้ผลแน่นอนซึ่งเป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นซึ่งเป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นซึ่งเป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)

เหตุปัจจัย มี ๒ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ (ย่อ เหมือนกับกุศลในโลกิยทุกะ พึงขยายสหชาตวาร ฯลฯ ปัญหาวารให้พิสดาร)

สภาวธรรมที่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นซึ่งเป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ให้ผลแน่นอนซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นซึ่งเป็นอกุศลอาศัยสภาวธรรมที่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นซึ่งเป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)

สภาวธรรมที่ให้ผลแน่นอนซึ่งเป็นอกุศลเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ให้ผลแน่นอนซึ่งเป็นอกุศลโดยเหตุปัจจัย (๑) สภาวธรรมที่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นซึ่งเป็นอกุศลเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่แน่นอนโดยอาการทั้งสองนั้นซึ่งเป็นอกุศลโดยเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ)

เหตุปัจจัย มี ๒ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๒ วาระ (บทว่า นิยตะ เป็นสหชาตาธิปติ บทว่า อนิยตะที่ ๒ เป็นอารัมมณาธิปติและสหชาตาธิปติ) อนันตรปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ นิสสยปัจจัย มี ๒ วาระ อุปนิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ อาเสวนปัจจัย มี ๒ วาระ กัมมปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๒ วาระ (ย่อ)

นิยตํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นิยโต กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ อนิยตํ กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อนิยโต กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

กุศลธรรมที่เป็นนิยตธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นนิยตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย กุศลธรรมที่เป็นอนิยตธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา เทฺว อารมฺมเณ เทฺว ฯ โลกิยโลกุตฺตรทุกกุสลสทิสํ ฯ สหชาตวาโรปิ ปญฺหาวาโรปิ วิตฺถาเรตพฺพา ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒เหมือนกับโลกิย-โลกุตตรทุกกุศล

นิยตํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นิยโต อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ อนิยตํ อกุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อนิยโต อกุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

อกุศลธรรมที่เป็นนิยตธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นนิยตธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย อกุศลธรรมที่เป็นอนิยตธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นอนิยตธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา เทฺว อารมฺมเณ เทฺว สพฺพตฺถ เทฺว อวิคเต เทฺว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒ ในปัจจัยทั้งปวง มี " ๒ ในอวิคตปัจจัย มี " ๒

นเหตุยา เอกํ นอธิปติยา เทฺว นปุเรชาเต เอกํ นกมฺเม เทฺว ฯเปฯ นวิปฺปยุตฺเต เอกํ ฯ สหชาตวาราทิ วิตฺถาเรตพฺพํ ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มี " ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่ปุเรชาตปัจจัย มี " ๑ ในปัจจัยที่ไม่ใช่กัมมปัจจัย มี " ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิปปยุตตปัจจัย มี " ๑สหชาตวารเป็นต้น พึงให้พิสดาร

นิยโต อกุสโล ธมฺโม นิยตสฺส อกุสลสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ อนิยโต อกุสโล ธมฺโม อนิยตสฺส อกุสลสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

อกุศลธรรมที่เป็นนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่อกุศลธรรมที่เป็น นิยตธรรม โดยเหตุปัจจัย อกุศลธรรมที่เป็นอนิยตธรรม เป็นปัจจัยแก่อกุศลธรรมที่เป็นอนิยตธรรมโดยเหตุปัจจัย

เหตุยา เทฺว อารมฺมเณ ตีณิ ฯ อธิปติยา เทฺว: นิยเต สหชาตาธิปติ ทุติเย อารมฺมณาธิปติ สหชาตาธิปติ ฯ อนนฺตเร เทฺว ฯเปฯ อุปนิสฺสเย จตฺตาริ อาเสวเน เทฺว กมฺเม เทฺว อวิคเต เทฺว ฯเปฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๓ ในอธิปติปัจจัย มี " ๒ ในนิยตธรรมเป็นสหชาตาธิปติ ในบทที่ ๒ เป็นอารัมมณาธิปติสหชาตาธิปติ ในอนันตรปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๒ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๔ ในอาเสวนปัจจัย มี " ๒ ในกัมมปัจจัย มี " ๓ ในอวิคตปัจจัย มี " ๒

อนิยตํ อพฺยากตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อนิยโต อพฺยากโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

อัพยากตธรรมที่เป็นอนิยตธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็น อนิยตธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา เอกํ อารมฺมเณ เอกํ ฯ สหชาตวาเรปิ ปญฺหาวาเรปิ สพฺพตฺถ เอกํ ฯ นิยตทุกกุสลตฺติกํ นิฏฺฐิตํ ฯ ---------

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๑ในสหชาตวารก็ดี ในปัญหาวารก็ดี มีหัวข้อปัจจัย ๑ ทุกปัจจัยนิยตทุกกุสลัตติกะ จบ