๑๘. อตีตติกะ ๑๐๐. สรณทุกะ

สภาวธรรมที่เป็นปัจจุบันซึ่งเป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เป็นปัจจุบันซึ่งเป็นเหตุให้สัตว์ร้องไห้โดยเหตุปัจจัย (ย่อ) เหตุปัจจัย มี ๑ วาระ อารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ อธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อุปนิสสยปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ (ย่อ)

เหตุสมฺปยุตฺโต กุสโล ธมฺโม เหตุสมฺปยุตฺตสฺส กุสลสฺส ธมฺมสฺส เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

สรณธรรมที่เป็นปัจจุปปันนธรรม เป็นปัจจัยแก่สรณธรรมที่เป็น ปัจจุปปันนธรรม โดยเหตุปัจจัย

เหตุยา เอกํ อารมฺมเณ เอกํ อธิปติยา เอกํ อนนฺตเร เอกํ สมนนฺตเร เอกํ กมฺเม เอกํ อวิคเต เอกํ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๒ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑

เหตุสมฺปยุตฺโต กุสโล ธมฺโม เหตุสมฺปยุตฺตสฺส กุสลสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย: อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

อรณธรรมที่เป็นปัจจุปปันนธรรม เป็นปัจจัยแก่อรณธรรมที่เป็น ปัจจุปปันนธรรม โดยเหตุปัจจัย

นเหตุยา เอกํ นอารมฺมเณ เอกํ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีหัวข้อปัจจัย ๑ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๓ ในอวิคตปัจจัย มี " ๑แม้ปัญหาวารในกุสลัตติกะฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้นอตีตัตติกสรณทุกะ จบ