ปัจจยวาร

อุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปจฺจยา อุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา อุปาทินฺนุปาทานิยํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา ปฏิสนฺธิกฺขเณ ขนฺเธ ปจฺจยา วตฺถุ วตฺถุํ ปจฺจยา ขนฺธา เอกํ มหาภูตํ ปจฺจยา ตโย มหาภูตา มหาภูเต ปจฺจยา กฏตฺตารูปํ อุปาทารูปํ วตฺถุํ ปจฺจยา อุปาทินฺนุปาทานิยา ขนฺธา ฯ {๑๔๕๕.๑} อุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา อุปาทินฺนุปาทานิเย ขนฺเธ ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ วตฺถุํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนุปาทานิยา ขนฺธา ฯ {๑๔๕๕.๒} อุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปจฺจยา อนุปาทินฺน- อนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา วตฺถุํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนอนุปาทานิยา ขนฺธา ฯ อุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปจฺจยา อุปาทินฺนุปาทานิโย จ อนุปาทินฺนุปาทานิโย จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา อุปาทินฺนุปาทานิยํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ ฯ {๑๔๕๕.๓} อนุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา ฯ เอกา ปญฺหา ฯ อนุปาทินฺนอนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนอนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา ฯ ตีณิ ปญฺหา ฯ {๑๔๕๕.๔} อุปาทินฺนุปาทานิยญฺจ อนุปาทินฺนอนุปาทานิยญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนอนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา อนุปาทินฺนอนุปาทานิยํ เอกํ ขนฺธญฺจ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ จ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา เทฺว ขนฺธา ฯ {๑๔๕๕.๕} อนุปาทินฺนุปาทานิยญฺจ อนุปาทินฺนอนุปาทานิยญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา อนุปาทินฺนอนุปาทานิเย ขนฺเธ จ มหาภูเต จ ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ฯ อุปาทินฺนุปาทานิยญฺจ อนุปาทินฺนุปาทานิยญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา อุปาทินฺนุปาทานิเย ขนฺเธ จ มหาภูเต จ ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ อนุปาทินฺนุปาทานิยํ เอกํ ขนฺธญฺจ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ จ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา เทฺว ขนฺธา ฯ

อุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยอุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะหทยวัตถุ อาศัยขันธ์ทั้งหลาย เกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น มหาภูตรูป ๓อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทารูป อาศัยมหาภูตรูป เกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น อนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยอุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น ขันธ์ที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม อาศัยอุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น อุปาทินนุปาทานิยธรรม และอนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยอุปาทิน-*นุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น คือ ขันธ์ ๓ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น อนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยอนุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มีวาระ ๑ อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม อาศัยอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มีวาระ ๓ อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม อาศัยอุปาทินนุปาทานิยธรรม และอนุปาทินน-*อนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม และหทยวัตถุเกิดขึ้น ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ และหทยวัตถุ เกิดขึ้น อนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยอนุปาทินนุปาทานิยธรรม และอนุปาทินน-*อนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม และมหาภูตรูปเกิดขึ้น อนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยอุปาทินนุปาทานิยธรรม และอนุปาทิน-*นุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม และมหาภูตรูปเกิดขึ้น ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม และหทยวัตถุ เกิดขึ้นขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ และหทยวัตถุ เกิดขึ้น

อุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปจฺจยา อุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา อุปาทินฺนุปาทานิยํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ปจฺจยา เทฺว ขนฺธา ปฏิสนฺธิกฺขเณ อุปาทินฺนุปาทานิยํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ปจฺจยา เทฺว ขนฺธา วตฺถุํ ปจฺจยา ขนฺธา จกฺขายตนํ ปจฺจยา จกฺขุวิญฺญาณํ ฯเปฯ กายายตนํ ปจฺจยา กายวิญฺญาณํ วตฺถุํ ปจฺจยา อุปาทินฺนุปาทานิยา ขนฺธา ฯ {๑๔๕๖.๑} อุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา วตฺถุํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนุปาทานิยา ขนฺธา ฯ {๑๔๕๖.๒} อุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนอนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา วตฺถุํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนอนุปาทานิยา ขนฺธา ฯ {๑๔๕๖.๓} อนุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา อนุปาทินฺนุปาทานิยํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ปจฺจยา เทฺว ขนฺธา ฯ {๑๔๕๖.๔} อนุปาทินฺนอนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปจฺจยา อนุปาทินฺน- อนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา อนุปาทินฺนอนุปาทานิยํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ปจฺจยา เทฺว ขนฺธา ฯ

อุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยอุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรมเกิดขึ้น ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น จักขุวิญญาณอาศัยจักขายตนะ เกิดขึ้น ฯลฯ กายวิญญาณ อาศัยกายายตนะ เกิดขึ้น ขันธ์ที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น อนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยอุปทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม อาศัยอุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม อาศัยอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น

อุปาทินฺนุปาทานิยญฺจ อนุปาทินฺนอนุปาทานิยญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนอนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา อนุปาทินฺนอนุปาทานิยํ เอกํ ขนฺธญฺจ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ จ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา เทฺว ขนฺธา ฯ อุปาทินฺนุปาทานิยญฺจ อนุปาทินฺนุปาทานิยญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อารมฺมณปจฺจยา อนุปาทินฺนุปาทานิยํ เอกํ ขนฺธญฺจ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ จ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา เทฺว ขนฺธา ฯ

อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม อาศัยอุปาทินนุปาทานิยธรรม และ อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม และหทยวัตถุ เกิดขึ้น ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ และหทยวัตถุ เกิดขึ้น อนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยอุปาทินนุปาทานิยธรรม และอนุปาทินนุ-*ปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม และหทยวัตถุ เกิดขึ้นขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ และหทยวัตถุ เกิดขึ้น

อุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อธิปติปจฺจยา วตฺถุํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนุปาทานิยา ขนฺธา ฯ อุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนอนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อธิปติปจฺจยา วตฺถุํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนอนุปาทานิยา ขนฺธา ฯ อนุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อธิปติปจฺจยา ฯ เอกา ปญฺหา ฯ อนุปาทินฺนอนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปจฺจยา ฯ ติสฺโส ปญฺหา ฯ อุปาทินฺนุปาทานิยญฺจ อนุปาทินฺนอนุปาทานิยญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา ... อธิปติปจฺจยา ฯ อนุปาทินฺนุปาทานิยญฺจ อนุปาทินฺนอนุปาทานิยญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา ... อธิปติปจฺจยา ฯ อุปาทินฺนุปาทานิยญฺจ อนุปาทินฺนุปาทานิยญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อธิปติปจฺจยา อนุปาทินฺนุปาทานิยํ เอกํ ขนฺธญฺจ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ จ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา เทฺว ขนฺธา ฯ

อนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยอุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะอธิปติปัจจัย คือ ขันธ์ที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม อาศัยอุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะอธิปติปัจจัย คือ ขันธ์ที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น อนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยอนุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะอธิปติปัจจัย มีวาระ ๑ อาศัยอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น มีวาระ ๓ ฯลฯ อาศัยอุปาทินนุปาทานิยธรรม และอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้นเพราะอธิปติปัจจัย ฯลฯ อาศัยอนุปาทินนุปาทานิยธรรม และอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรมเกิดขึ้น เพราะอธิปติปัจจัย อนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยอุปาทินนุปาทานิยธรรมและอนุปาทินนุ-*ปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะอธิปติปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม และหทยวัตถุ เกิดขึ้นขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ และหทยวัตถุ เกิดขึ้น

อุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปจฺจยา อุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ อนนฺตรปจฺจยา ฯ จตุวีสติ ปจฺจยา วิตฺถาเรตพฺพา ฯ ... อวิคตปจฺจยา ฯ

อุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยอุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้นเพราะอนันตรปัจจัย ปัจจัย ๒๔ พึงให้พิสดาร ฯลฯ เพราะอวิคตปัจจัย

เหตุยา เอกาทส อารมฺมเณ สตฺต อธิปติยา นว อนนฺตเร สตฺต สมนนฺตเร สตฺต สหชาเต เอกาทส อญฺญมญฺเญ สตฺต นิสฺสเย เอกาทส อุปนิสฺสเย สตฺต ปุเรชาเต สตฺต อาเสวเน ฉ กมฺเม เอกาทส วิปาเก เอกาทส อาหาเร เอกาทส อินฺทฺริเย เอกาทส ฌาเน เอกาทส มคฺเค เอกาทส สมฺปยุตฺเต สตฺต วิปฺปยุตฺเต เอกาทส อตฺถิยา เอกาทส นตฺถิยา สตฺต วิคเต สตฺต อวิคเต เอกาทส ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑๑ ในอารัมมณปัจจัย มี " ๗ ในอธิปติปัจจัย มี " ๙ ในอนันตรปัจจัย มี " ๗ ในสมนันตรปัจจัย มี " ๗ ในสหชาตปัจจัย มี " ๑๑ ในอัญญมัญญปัจจัย มี " ๗ ในนิสสยปัจจัย มี " ๑๑ ในอุปนิสสยปัจจัย มี " ๗ ในปุเรชาตปัจจัย มี " ๗ ในอาเสวนปัจจัย มี " ๖ ในกัมมปัจจัย มี " ๑๑ ในวิปากปัจจัย มี " ๑๑ ในอาหารปัจจัย มี " ๑๑ ในอินทริยปัจจัย มีวาระ ๑๑ ในฌานปัจจัย มี " ๑๑ ในมัคคปัจจัย มี " ๑๑ ในสัมปยุตตปัจจัย มี " ๗ ในวิปปยุตตปัจจัย มี " ๑๑ ในอัตถิปัจจัย มี " ๑๑ ในนัตถิปัจจัย มี " ๗ ในอวิคตปัจจัย มี " ๗ ในวิคตปัจจัย มี " ๑๑

เหตุปจฺจยา อารมฺมเณ สตฺต ฯ สงฺขิตฺตํ ฯ ... อวิคเต เอกาทส ฯ ยถา กุสลตฺติเก คณนา เอวํ คเณตพฺพา ฯ อนุโลมํ ฯ

ในอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๗ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๑๑พึงนับเหมือนจำนวนในกุสลัตติกะ อนุโลม จบ

อุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปจฺจยา อุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา อเหตุกํ อุปาทินฺนุปาทานิยํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา ... อเหตุกปฏิสนฺธิกฺขเณ ... อสญฺญสตฺตานํ เอกํ มหาภูตํ ... จกฺขายตนํ ปจฺจยา จกฺขุวิญฺญาณํ กายายตนํ ปจฺจยา กายวิญฺญาณํ วตฺถุํ ปจฺจยา อเหตุกา อุปาทินฺนุปาทานิยา ขนฺธา ฯ {๑๔๖๒.๑} อุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา อเหตุเก อุปาทินฺนุปาทานิเย ขนฺเธ ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ วตฺถุํ ปจฺจยา อเหตุกา อนุปาทินฺนุปาทานิยา ขนฺธา วตฺถุํ ปจฺจยา วิจิกิจฺฉาสหคโต อุทฺธจฺจสหคโต โมโห ฯ {๑๔๖๒.๒} อุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปจฺจยา อุปาทินฺนุปาทานิโย จ อนุปาทินฺนุปาทานิโย จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ นเหตุปจฺจยา อเหตุกํ อุป ทินฺนุปาทานิยํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ ฯ {๑๔๖๒.๓} อนุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา อเหตุกํ อนุปาทินฺนุปาทานิยํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ ฯเปฯ พาหิรํ ... อาหารสมุฏฺฐานํ ... อุตุสมุฏฺฐานํ ... เอกํ มหาภูตํ ฯเปฯ รูปํ วิจิกิจฺฉาสหคเต อุทฺธจฺจสหคเต ขนฺเธ ปจฺจยา วิจิกิจฺฉาสหคโต อุทฺธจฺจสหคโต โมโห ฯ {๑๔๖๒.๔} อุปาทินฺนุปาทานิยญฺจ อนุปาทินฺนุปาทานิยญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา อเหตุเก อุปาทินฺนุปาทานิเย ขนฺเธ จ มหาภูเต จ ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ อเหตุกํ อนุปาทินฺนุปาทานิยํ เอกํ ขนฺธญฺจ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ จ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา เทฺว ขนฺธา วิจิกิจฺฉาสหคเต อุทฺธจฺจสหคเต ขนฺเธ จ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา วิจิกิจฺฉาสหคโต อุทฺธจฺจสหคโต โมโห ฯ

อุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยอุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย คือ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะ ฯลฯ เกิดขึ้นในเหตุกปฏิสนธิขณะ ฯลฯ สำหรับพวกอสัญญสัตว์ ฯลฯ อาศัยมหาภูตรูป ๑ ฯลฯ เกิดขึ้น จักขุวิญญาณ อาศัยจักขายตนะ เกิดขึ้น กายวิญญาณ อาศัยกายายตนะ เกิดขึ้นขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะ อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น อนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยอุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะเกิดขึ้น ขันธ์ที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรมซึ่งเป็นอเหตุกะ อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น อุปาทินนุปาทานิยธรรม และอนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยอุปาทิน-*นุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะ เกิดขึ้น อนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยอนุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรมซึ่งเป็นอเหตุกะ เกิดขึ้น ฯลฯ พาหิรรูป อาหารสมุฏฐานรูป อุตุสมุฏฐานรูป ฯลฯ มหาภูตรูป ๑ฯลฯ รูป โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ อาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาที่สหคตด้วยอุทธัจจะ เกิดขึ้น อนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยอุปาทินนุปาทานิยธรรม และอนุปาทิน-*นุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะ และมหาภูตรูป เกิดขึ้น ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะและหทยวัตถุ เกิดขึ้น ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ และหทยวัตถุ เกิดขึ้น โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ อาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะและหทยวัตถุเกิดขึ้น

อุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปจฺจยา อุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอารมฺมณปจฺจยา ฯ สงฺขิตฺตํ ฯ ... นอธิปติปจฺจยา อุปาทินฺนุปาทานิยํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา ฯ {๑๔๖๓.๑} อุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา อุปาทินฺนุปาทานิเย ขนฺเธ ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ วตฺถุํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนุปาทานิยา ขนฺธา ฯ {๑๔๖๓.๒} อุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนอนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา วตฺถุํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนอนุปาทานิยา อธิปติ ฯ {๑๔๖๓.๓} อนุปาทินฺนุปาทานิยํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนุปาทานิโย จ อนุปาทินฺนุปาทานิโย จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ นอธิปติปจฺจยา อุปาทินฺนุปาทานิยํ เอกํ ขนฺธํ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ ฯเปฯ อนุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปจฺจยา ฯ เอกา ปญฺหา ฯ อนุปาทินฺนอนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนอนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา อนุปาทินฺนอนุปาทานิเย ขนฺเธ ปจฺจยา อนุปาทินฺนอนุปาทานิยา อธิปติ ฯ

อุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยอุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอารัมมณปัจจัย ฯลฯ ฯลฯ ไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัย คือ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยะ เกิดขึ้น อนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยอนุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม อาศัยอุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัย คือ อธิปติธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น อุปาทินนุปาทานิยธรรม และอนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยอุปาทินนุปาทา-*นิยธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรมเกิดขึ้น ฯลฯ อาศัยอนุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น มีวาระ ๑ อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม อาศัยอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้นไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัย คือ อธิปติธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทา-*นิยธรรม เกิดขึ้น

อุปาทินฺนุปาทานิยญฺจ อนุปาทินฺนอนุปาทานิยญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนอนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา อนุปาทินฺนอนุปาทานิเย ขนฺเธ จ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา อนุปาทินฺน- อนุปาทานิยา อธิปติ ฯ อุปาทินฺนุปาทานิยญฺจ อนุปาทินฺนุปาทานิยญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอธิปติปจฺจยา อุปาทินฺนุปาทานิเย ขนฺเธ จ มหาภูเต จ ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ อนุปาทินฺนุปาทานิยํ เอกํ ขนฺธญฺจ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ จ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา เทฺว ขนฺธา ฯ

อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม อาศัยอนุปาทินนุปาทานิยธรรม และ อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัย คือ อธิปติธรรมที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นอนุปาทินนอนุ-*ปาทานิยธรรม และหทยวัตถุ เกิดขึ้น อนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยอุปาทินนุปาทานิยธรรม และอนุปาทิน-*นุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอธิปติปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยธรรม และมหาภูตรูป เกิดขึ้นขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม และหทยวัตถุ เกิดขึ้น ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ และหทยวัตถุ เกิดขึ้น

อุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปจฺจยา อุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอนนฺตรปจฺจยา ... นสมนนฺตรปจฺจยา นอญฺญมญฺญปจฺจยา นอุปนิสฺสยปจฺจยา นปุเรชาตปจฺจยา นปจฺฉาชาตปจฺจยา นอาเสวนปจฺจยา ฯ

อุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยอุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้นไม่ใช่เพราะอนันตรปัจจัย ไม่ใช่เพราะสมนันตรปัจจัย ไม่ใช่เพราะอัญญมัญญปัจจัยไม่ใช่เพราะนิสสยปัจจัย ไม่ใช่เพราะปุเรชาตปัจจัย ไม่ใช่เพราะปัจฉาชาตปัจจัยไม่ใช่เพราะอาเสวนปัจจัย

อุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นกมฺมปจฺจยา วตฺถุํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนุปาทานิยา เจตนา ฯ อุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนอนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นกมฺมปจฺจยา วตฺถุํ ปจฺจยา กุสลา อนุปาทินฺนอนุปาทานิยา เจตนา ฯ อนุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นกมฺมปจฺจยา อนุปาทินฺนุปาทานิเย ขนฺเธ ปจฺจยา อนุปาทินฺนุปาทานิยา เจตนา พาหิรํ ... อาหารสมุฏฺฐานํ ... อุตุสมุฏฺฐานํ เอกํ มหาภูตํ ปจฺจยา ฯ อนุปาทินฺนอนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนอนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นกมฺมปจฺจยา กุสเล อนุปาทินฺนอนุปาทานิเย ขนฺเธ ปจฺจยา อนุปาทินฺนอนุปาทานิยา เจตนา ฯ อุปาทินฺนุปาทานิยญฺจ อนุปาทินฺนอนุปาทานิยญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนอนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นกมฺมปจฺจยา กุสเล อนุปาทินฺนอนุปาทานิเย ขนฺเธ จ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา อนุปาทินฺนอนุปาทานิยา กุสลา เจตนา ฯ อุปาทินฺนุปาทานิยญฺจ อนุปาทินฺนุปาทานิยญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นกมฺมปจฺจยา อนุปาทินฺนุปาทานิเย ขนฺเธ จ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา อนุปาทินฺนุปาทานิยา เจตนา ฯ

อนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยอุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะกัมมปัจจัย คือ เจตนาที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม อาศัยอุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะกัมมปัจจัย คือ เจตนาที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม ซึ่งเป็นกุศล อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น อนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยอนุปาทินนปาทานิยธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะกัมมปัจจัย คือ เจตนาที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรมเกิดขึ้น พาหิรรูป อาหารสมุฏฐานรูป อุตุสมุฏฐานรูป ฯลฯ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม อาศัยอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้นไม่ใช่เพราะกัมมปัจจัย คือ เจตนาที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทา-*นิยธรรม ซึ่งเป็นกุศล เกิดขึ้น อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม อาศัยอุปาทินนุปาทานิยธรรม และอนุปาทิน-*นอนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะกัมมปัจจัย คือ เจตนาซึ่งเป็นกุศลที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นอนุปาทินน-*อนุปาทานิยธรรม ซึ่งเป็นกุศลและหทยวัตถุ เกิดขึ้น อนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยอุปาทินนุปาทานิยธรรม และอนุปาทิน-*นุปาทานิยธรรม ไม่ใช่เพราะกัมมปัจจัย คือ เจตนาที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยขันธ์ที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรมและหทยวัตถุ เกิดขึ้น

อุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปจฺจยา อุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นวิปากปจฺจยา อสญฺญสตฺตานํ เอกํ มหาภูตํ ปจฺจยา ฯ อุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นวิปากปจฺจยา วตฺถุํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนุปาทานิยา ขนฺธา ฯ อุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนอนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นวิปากปจฺจยา วตฺถุํ ปจฺจยา กุสลา อนุปาทินฺนอนุปาทานิยา ขนฺธา ฯ อนปาทินฺนุปาทานิยํ ปจฺจยา ... เอกา ปญฺหา ฯ อนุปาทินฺนอนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปจฺจยา ตีณิ ฯ อุปาทินฺนุปาทานิยญฺจ อนุปาทินฺนอนุปาทานิยญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนอนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นวิปากปจฺจยา ฯ สงฺขิตฺตํ ฯ อนุปาทินฺนุปาทานิยญฺจ อนุปาทินฺนอนุปาทานิยญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นวิปากปจฺจยา ฯ สงฺขิตฺตํ ฯ อุปาทินฺนุปาทานิยญฺจ อนุปาทินฺนุปาทานิยญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา อนุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นวิปากปจฺจยา อนุปาทินฺนุปาทานิยํ เอกํ ขนฺธญฺจ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา ตโย ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ จ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา เทฺว ขนฺธา ฯ

อุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยอุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะวิปากปัจจัย สำหรับพวกอสัญญสัตว์ ฯลฯ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น อนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยอุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะวิปากปัจจัย คือ ขันธ์ที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม อาศัยอุปทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะวิปากปัจจัย คือ ขันธ์ที่เป็นอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม ซึ่งเป็นกุศล อาศัยหทยวัตถุ เกิดขึ้น อาศัยอนุปาทินนุปาทานิยธรรม ฯลฯ เกิดขึ้น มีวาระ ๑ อาศัยอนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม ฯลฯ เกิดขึ้น มีวาระ ๓ อนุปาทินนอนุปาทานิยธรรม อาศัยอนุปาทินนุปาทานิยธรรม และอนุปาทิน-*นอนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะวิปากปัจจัย ฯลฯ อนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยอนุปาทินนุปาทานิยธรรม และอนุปาทิน-*นอนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะวิปากปัจจัย ฯลฯ อนุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยอุปาทินนุปาทาวิยธรรม และอนุปาทินนุ-*ปาทานิยธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะวิปากปัจจัย ฯลฯ คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยธรรม และหทยวัตถุ เกิดขึ้นขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ และหทยวัตถุ เกิดขึ้น

อุปาทินฺนุปาทานิยํ ธมฺมํ ปจฺจยา อุปาทินฺนุปาทานิโย ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอาหารปจฺจยา ... นอินฺทฺริยปจฺจยา นฌานปจฺจยา นมคฺคปจฺจยา นสมฺปยุตฺตปจฺจยา นวิปฺปยุตฺตปจฺจยา โนนตฺถิปจฺจยา โนวิคตปจฺจยา ฯ

อุปาทินนุปาทานิยธรรม อาศัยอุปาทินนุปาทานิยธรรม เกิดขึ้นไม่ใช่เพราะอาหารปัจจัย ไม่ใช่เพราะอินทริยปัจจัย ไม่ใช่เพราะฌานปัจจัยไม่ใช่เพราะมัคคปัจจัย ไม่ใช่เพราะสัมปยุตตปัจจัย ไม่ใช่เพราะวิปปยุตตปัจจัยไม่ใช่เพราะนัตถิปัจจัย ไม่ใช่เพราะวิคตปัจจัย

นเหตุยา ปญฺจ นอารมฺมเณ ฉ นอธิปติยา อฏฺฐ นอนนฺตเร ฉ นสมนนฺตเร ฉ นอญฺญมญฺเญ ฉ นอุปนิสฺสเย ฉ นปุเรชาเต สตฺต นปจฺฉาชาเต เอกาทส นอาเสวเน เอกาทส นกมฺเม ฉ นวิปาเก ทส นอาหาเร เทฺว นอินฺทฺริเย เทฺว นฌาเน เทฺว นมคฺเค ปญฺจ นสมฺปยุตฺเต ฉ นวิปฺปยุตฺเต ตีณิ โนนตฺถิยา ฉ โนวิคเต ฉ ฯ วิตฺถาเรน คเณตพฺพํ ฯ เหตุปจฺจยา นอารมฺมเณ ฉ ฯ สงฺขิตฺตํ ฯ ... โนวิคเต ฉ ฯ วิตฺถาเรน คเณตพฺพํ ฯ นเหตุปจฺจยา อารมฺมเณ จตฺตาริ ฯ สงฺขิตฺตํ ฯ ... อวิคเต ปญฺจ ฯ ปจฺจยวาโร ฯ

ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๕ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย มี " ๖ ในปัจจัยที่ไม่ใช่อธิปติปัจจัย มีวาระ ๘ " อนันตรปัจจัย มี " ๖ " สมนันตรปัจจัย มี " ๖ " อัญญมัญญปัจจัย มี " ๖ " อุปนิสสยปัจจัย มี " ๖ " ปุเรชาตปัจจัย มี " ๗ " ปัจฉาชาตปัจจัย มี " ๑๑ " อาเสวนปัจจัย มี " ๑๑ " กัมมปัจจัย มี " ๖ " วิปากปัจจัย มี " ๑๐ " อาหารปัจจัย มี " ๒ " อินทริยปัจจัย มี " ๒ " ฌานปัจจัย มี " ๒ " มัคคปัจจัย มี " ๕ " สัมปยุตตปัจจัย มี " ๖ " วิปปยุตตปัจจัย มี " ๓ " นัตถิปัจจัย มี " ๖ " วิคตปัจจัย มี " ๖ พึงนับโดยพิสดาร ในปัจจัยที่ไม่ใช่อารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มีวาระ ๖ ฯลฯ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๖ พึงนับโดยพิสดาร ในอารัมมณปัจจัย กับปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๔ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย กับ ฯลฯ มีวาระ ๕ปัจจยวาร จบ

สภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิยึดถือและเป็นอารมณ์ของอุปาทานทำสภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิยึดถือและเป็นอารมณ์ของอุปาทานให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้นเพราะอนันตรปัจจัย(พึงขยายปัจจัย ๒๔ ให้พิสดาร) ... เพราะอวิคตปัจจัย๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร สุทธนัย

สภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิยึดถือและเป็นอารมณ์ของอุปาทานทำสภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิยึดถือและเป็นอารมณ์ของอุปาทานให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย (ย่อ)นอธิปติปัจจัย

สภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิยึดถือและเป็นอารมณ์ของอุปาทานทำสภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิยึดถือและเป็นอารมณ์ของอุปาทานให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้นเพราะนอนันตรปัจจัย เพราะนสมนันตรปัจจัยเพราะนอัญญมัญญปัจจัย เพราะนอุปนิสสยปัจจัย เพราะนปุเรชาตปัจจัย เพราะนปัจฉาชาตปัจจัย เพราะนอาเสวนปัจจัย ฯลฯ นกัมมปัจจัย

สภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิยึดถือและเป็นอารมณ์ของอุปาทานทำสภาวธรรมที่กรรมอันประกอบด้วยตัณหาและทิฏฐิยึดถือและเป็นอารมณ์ของอุปาทานให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้นเพราะนอาหารปัจจัย เพราะนอินทรียปัจจัยเพราะนฌานปัจจัย เพราะนมัคคปัจจัย เพราะนสัมปยุตตปัจจัย เพราะนวิปปยุตต-ปัจจัย เพราะโนนัตถิปัจจัย เพราะโนวิคตปัจจัย (ย่อ) ๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร

นอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๖ วาระ ฯลฯ โนวิคตปัจจัย ” มี ๖ วาระ (พึงนับโดยพิสดาร) ๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม

ในปัญหาวาระแห่งอุปาทินนุปาทานิยติกะ

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสหมายถึงปวัตติกาลว่า วัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยะ โดยปุเรชาตปัจจัยเท่านั้น แต่ในปฏิสนธิกาล วัตถุนั้นหาเป็นปุเรชาตปัจจัยไม่.

ในคำนี้ว่า กพฬีการาหารที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยะ เป็นปัจจัยแก่กายที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยะ โดยอาหารปัจจัย ดังนี้ความว่า ชื่อว่ากพฬีการาหารที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยะได้แก่ โอชาที่อยู่ในภายในแห่งรูปที่มีกรรมเป็นสมุฏฐาน.

สองบทว่า อุปาทินฺนุปาทานิยสฺส กายสฺส ความว่า เป็นปัจจัยแก่กาย คือรูปที่มีกรรมเป็นสมุฏฐานนั่นเอง โดยอาหารปัจจัย.

อาหารเป็นปัจจัย ด้วยอำนาจการเลี้ยงรักษาและค้ำจุนแก่กัมมชรูป เหมือนรูปชีวิตินทรีย์ ไม่ได้เป็นปัจจัยด้วยอำนาจการยังรูปให้เกิดขึ้น.

ส่วนคำใดที่อาจารย์บางพวกกล่าวว่า โอชาในตัวกบเป็นต้นที่ยังเป็นอยู่ เป็นปัจจัยโดยอาหารปัจจัยแก่ตัวงูที่กลืนกบเป็นต้นเข้าไป คำนั้นไม่พึงถือเอา เพราะว่า โอชาในตัวสัตว์ที่ยังเป็นอยู่ ย่อมไม่ให้สำเร็จความเป็นอาหารปัจจัยแก่ร่างกายของผู้อื่น.

ก็ในคำนี้ว่า อนุปาทินฺนุปาทานิยสฺส กายสฺส ย่อมได้ความเป็นปัจจัยด้วยอำนาจการให้เกิดขึ้น.

ในคำนี้ว่า อุปาทินฺนุปาทานิยสฺส จ อนุปาทินฺนุปาทานิยสฺส จ พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอาหารปัจจัยด้วยอำนาจเป็นธรรมค้ำจุนแก่กายอย่างหนึ่ง ด้วยอำนาจทำให้เกิดแก่กายอย่างหนึ่ง หรือด้วยอำนาจเป็นธรรมค้ำจุนเท่านั้น แก่กายที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยะ และที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยะ.

ก็อาหาร ๒ เมื่อเป็นปัจจัยร่วมกัน ย่อมเป็นอุปัตถัมภกสัตติคือค้ำจุนเท่านั้น ไม่เป็นชนกสัตติคือทำให้เกิด.

คำที่เหลือในอธิการนี้ ผู้ศึกษาพึงตรวจบาลีให้ดีแล้วทราบเถิด.

อรรถกถาพรรณนาเนื้อความแห่งอุปาทินนติกปัฏฐาน จบ. -----------------------------------------------------