๘๔. ภาวนายปหาตัพพทุกะ ๑. ปฏิจจวาร
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาฯ
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาฯ · อ้างว่าได้รับอนุญาต แต่ยังไม่มีเอกสาร
ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
๘๔. ภาวนายปหาตัพพทุกะ ๑. ปฏิจจวาร ๑. ปัจจยานุโลมเป็นต้น
สภาวธรรมที่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ อาศัยสภาวธรรมที่ ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (พึงขยายให้พิสดารเหมือนทัสสเนนปหาตัพพทุกะ ไม่มีข้อแตกต่างกัน) เหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ อวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ อนุโลม จบ สภาวธรรมที่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ อาศัยสภาวธรรมที่ต้อง ประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย ได้แก่ โมหะที่สหรคตด้วยอุทธัจจะอาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะเกิดขึ้น สภาวธรรมที่ไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย ได้แก่ ... อาศัยขันธ์ ๑ที่ไม่มีเหตุซึ่งไม่ต้องประหาณด้วยมรรคเบื้องบน ๓ ฯลฯ (พึงเพิ่มข้อความจนถึงอสัญญสัตตพรหม) โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา อาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วย วิจิกิจฉาเกิดขึ้น (ย่อ)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๔๓ หน้า : ๔๒๖}
พระอภิธรรมปิฎก ธัมมานุโลม [ทุกปัฏฐาน] ๘๔. ภาวนายปหาตัพพทุกะ ๗. ปัญหาวาร นเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ โนวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ ปัจจนียะ จบ (นเหตุปัจจัยที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ ในปัจจนียะแห่งปัจจยวาร มี ๓ วาระพึงยกโมหะขึ้นแสดง วาระแม้ทั้งหมดเหมือนกับทัสสเนนปหาตัพพทุกะ แม้ อุทธัจจนียะก็ต่างกัน)
ฉบับหลวง
ชั้นตัวบทพุทธพจน์หน่วยที่ตำแหน่งเดียวกันของเล่มนี้ · เลขข้อเป็นของฉบับนี้เอง · จับคู่ตามตำแหน่ง · เล่มนี้ทั้งสองฉบับแบ่งเรื่องเท่ากัน จึงเทียบตามลำดับได้ · ชื่อเรื่องไม่ตรงกัน จึงยังไม่ได้ยืนยันว่าเป็นเรื่องเดียวกัน
เปิดหน้าของฉบับนี้ข้อความหน้าปกของฉบับพิมพ์
ภาวนาทุกํ ปฏิจฺจวาโร
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๔๓ พระอภิธรรมปิฎก เล่มที่ ๑๐ ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๔ ภาวนาทุกะ ปฏิจจวาร
ภาวนายปหาตพฺพํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ภาวนายปหาตพฺโพ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ ยถา ทสฺสนทุกํ เอวํ วิตฺถาเรตพฺพํ นินฺนานา- กรณํ ฯ
ภาวนายปหาตัพพธรรม อาศัยภาวนายปหาตัพพธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย. ทัสสนทุกะ ฉันใด พึงให้พิสดารฉันนั้น ไม่มีแตกต่างกัน.
เหตุยา ปญฺจ ฯเปฯ อวิคเต ปญฺจ ฯ
ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี " ๕.
ภาวนายปหาตพฺพํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ ภาวนายปหาตพฺโพ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: อุทฺธจฺจสหคเต ขนฺเธ ปฏิจฺจ อุทฺธจฺจสหคโต โมโห ฯ นภาวนายปหาตพฺพํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นภาวนายปหาตพฺโพ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: อเหตุกํ นภาวนายปหาตพฺพํ เอกํ ขนฺธํ ยาว อสญฺญสตฺตา วิจิกิจฺฉาสหคเต ขนฺเธ ปฏิจฺจ วิจิกิจฺฉาสหคโต โมโห ฯ สงฺขิตฺตํ ฯ
ภาวนายปหาตัพพธรรม อาศัยภาวนายปหาตัพพธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ โมหะ ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ. ธรรมที่ไม่ใช่ภาวนายปหาตัพพธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่ภาวนายปหาตัพพธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๑ ที่ไม่ใช่ภาวนายปหาตัพพธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะตลอดถึงอสัญญสัตว์ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ฯลฯ. ฯลฯ
นเหตุยา เทฺว ฯเปฯ โนวิคเต ตีณิ ฯ ปจฺจยวารปจฺจนีเย นเหตุปจฺจเย อุทฺธจฺจสหคเต ตีณิ โมโห อุทฺธริตพฺโพ สพฺเพปิ วารา ทสฺสนทุกสทิสา อุทฺธจฺจปจฺจนียมฺปิ นานํ ฯ
ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย มีวาระ ๒ ในปัจจัยที่ไม่ใช่วิคตปัจจัย มี " ๓. ในปัจจัยที่ไม่ใช่เหตุปัจจัย ในปัจจยวารปัจจนียะ ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะมี ๓ นัย พึงยกโมหะออกเสีย วาระแม้ทั้งปวง เหมือนกับทัสสนทุกะ ส่วนอุทธัจจะปัจจนียะต่างกัน.