ทรงบัญญัติปาติโมกข์เป็นต้น

เทฺว อตฺถวเส ปฏิจฺจ ตถาคเตน สาวกานํ ปาติโมกฺขํ ปญฺญตฺตํ ฯเปฯ ปาติโมกฺขุทฺเทโส ปญฺญตฺโต ปาติโมกฺขฏฺฐปนํ ปญฺญตฺตํ ปวารณา ปญฺญตฺตา ปวารณาฐปนํ ปญฺญตฺตํ ตชฺชนียกมฺมํ ปญฺญตฺตํ นิยสฺสกมฺมํ ปญฺญตฺตํ ปพฺพาชนียกมฺมํ ปญฺญตฺตํ ปฏิสารณียกมฺมํ ปญฺญตฺตํ อุกฺเขปนียกมฺมํ ปญฺญตฺตํ ปริวาสทานํ ปญฺญตฺตํ มูลาย ปฏิกสฺสนา ปญฺญตฺตา มานตฺตทานํ ปญฺญตฺตํ อพฺภานํ ปญฺญตฺตํ โอสารณียํ ปญฺญตฺตํ นิสฺสารณียํ ปญฺญตฺตํ อุปสมฺปทา ปญฺญตฺตา อปโลกนกมฺมํ ปญฺญตฺตํ ญตฺติกมฺมํ ปญฺญตฺตํ ญตฺติทุติยกมฺมํ ปญฺญตฺตํ ญตฺติจตุตฺถกมฺมํ ปญฺญตฺตนฺติ ฯ ปญฺญตฺติวคฺโค นิฏฺฐิโต ตติโย ฯ

พระตถาคตทรงบัญญัติปาติโมกข์แก่สาวก อาศัยอำนาจประโยชน์ ๒ ประการ... ทรงบัญญัติปาติโมกขุทเทศ ทรงบัญญัติการงดปาติโมกข์ ทรงบัญญัติปวารณา ทรงบัญญัติการงดปวารณา ทรงบัญญัติตัชชนีกรรม ทรงบัญญัตินิยสกรรม ทรงบัญญัติปัพพาชนียกรรม ทรงบัญญัติปฏิสารณียกรรม ทรงบัญญัติอุกเขปนียกรรม ทรงบัญญัติการให้ปริวาส ทรงบัญญัติการชักเข้าหาอาบัติเดิม ทรงบัญญัติการให้มานัต ทรงบัญญัติอัพภาน ทรงบัญญัติโอสารนียกรรมทรงบัญญัตินิสสารนียกรรม ทรงบัญญัติการอุปสมบท ทรงบัญญัติอปโลกนกรรม ทรงบัญญัติญัตติกรรม ทรงบัญญัติญัตติทุติยกรรม ทรงบัญญัติญัตติจตุตถกรรม. ปัญญัติวรรค ที่ ๓ จบ. -----------------------------------------------------

บรรดาธรรมมีปาฏิโมกข์เป็นต้น ปาฏิโมกขุทเทสของภิกษุมี ๕ อย่าง, ของภิกษุณีมี ๔ อย่าง.

บรรดากรรมมีให้ปริวาสเป็นต้น สองบทว่า โอสารณียํ ปญฺญตฺตํ มีความว่า โอสารณียกรรม ทรงบัญญัติสำหรับภิกษุผู้ประพฤติในวัตร ๑๘ หรือ ๔๓. อธิบายว่า ภิกษุอันสงฆ์ย่อมเรียกเข้าหมู่ด้วยกรรมใด กรรมนั้นทรงบัญญัติแล้ว.

สองบทว่า นิสฺสารณียํ ปญฺญตฺตํ มีความว่า ภิกษุผู้ก่อความบาดหมางเป็นต้น อันสงฆ์ย่อมขับออกจากหมู่ด้วยกรรมใด กรรมนั้นทรงบัญญัติแล้ว. -----------------------------------------------------